Tool
Een model voor systemisch denken dat behulpzaam is bij het begrijpen van grote vraagstukken, is het ijsbergmodel. We weten dat een ijsberg slechts 10 procent van zijn totale massa boven water heeft, terwijl 90 procent onder water ligt. Maar die 90 procent is waar de oceaanstromen op inwerken en wat de ijsberg aan de top creëert en beïnvloedt.
Vraagstukken waar jij mee bezig bent kunnen op dezelfde manier worden bekeken. Dit model helpt jou om een gebeurtenis volledig te analyseren en beter te begrijpen welke onderliggende patronen, structuren en mentale modellen eraan ten grondslag liggen. Deze kun je dan verder proberen te begrijpen en eventueel beïnvloeden.
Lees Meer
Een model voor systemisch denken dat behulpzaam is bij het begrijpen van grote vraagstukken, is het ijsbergmodel. We weten dat een ijsberg slechts 10 procent van zijn totale massa boven water heeft, terwijl 90 procent onder water ligt. Maar die 90 procent is waar de oceaanstromen op inwerken en wat de ijsberg aan de top creëert en beïnvloedt.
Vraagstukken waar jij mee bezig bent kunnen op dezelfde manier worden bekeken. Dit model helpt jou om een gebeurtenis volledig te analyseren en beter te begrijpen welke onderliggende patronen, structuren en mentale modellen eraan ten grondslag liggen. Deze kun je dan verder proberen te begrijpen en eventueel beïnvloeden.
Watch
Dit filmpje kan je bekend voorkomen en blijft fascinerend. Stel je de gekke mier voor als eerste die een onbekend pad bewandelt, wat doet dat met de rest? Derek Sivers laat zien hoe een movement wordt gestart in het menselijk gedrag. Een leider wordt niet enkel gekenmerkt door het zetten van de eerste stap.
De eerste volger is een ondergewaardeerde leider als je het Silvers vraagt. Eigenlijk maakt die eerste volger van de leider een gekke mier en ontstaat een beweging. Deze volger speelt een cruciale rol in het verspreiden van de beweging en het aanzetten tot meer volgers. In welke stap zie jij jezelf terug?
Inhoud van de toolkit
Deze toolkit helpt je systemen te ontrafelen en begrijpen. De kit bestaat uit een tool waarmee je aan de slag kan en een selectie van artikelen, video’s en bronnen ter inspiratie.
- Tool
- Watch
- Read
- Food for thought
- Follow

Food for thought
Systeemverandering: Buzzword of belofte?
Je leest het tegenwoordig overal: we moeten iets met systeemverandering. Is dit een buzzword of belofte? In deze toolkit zoeken we het uit! In de complexe wereld van systemen, veranderingen en transities ontdekken we soms de meest verrassende inzichten uit onverwachte hoek. Neem bijvoorbeeld boswachter en ranger Arjan Postma, die ons doet beseffen dat één individu de wereld kan veranderen, door te kijken naar de geordende wereld van mieren.
Wat verbindt een boswachter met systeemverandering? Volgens Arjan Postma, boswachter en natuurkenner, “leren mieren ons dat je in je eentje de wereld kan veranderen”. Tegelijkertijd horen we vaak dat individuele inspanningen in het licht van systeemproblemen een druppel op een gloeiende plaat lijken. Het buzzwoord “systeemverandering” duikt de laatste jaren op in verschillende contexten: van klimaatverandering tot gendergelijkheid en inclusiviteit. Systeemverandering lijkt het antwoord te zijn op de uitdagingen die onze complexe systemen meebrengen. Maar is dat werkelijk zo? En wat is de rol van het individu en tot waar reikt de invloed van het individu op systemen die groter zijn dan wijzelf?
Lees Meer
Postma’s studie naar het gedrag van mieren biedt een nieuwe blik op individueel gedrag, wat hij treffend omschrijft in zijn boek als ‘de gekke mier’. Het is de ‘gekke mier’ met zijn unieke gedrag dat een stilstaand systeem weer in beweging kan krijgen. Hoe ziet dat eruit? Als de voedselbronnen van mieren opraken, hebben zij nieuwe paden nodig. Maar mieren zijn gewoontedieren en blijven vaak vasthouden aan bekende routes. Hoe vermijden ze dan uitputting van hulpbronnen? Het is die ene ‘gekke mier’ die een nieuw pad baant en zo het hele volk in beweging krijgt.
“Van die gekke mieren zijn er maar heel weinig en ze zijn lastig te herkennen. Ze zien eruit als alle andere mieren, alleen hun gedrag is anders. Gekke mieren zijn pioniers: zij lopen als eerste over het keukenblad naar de suikerpot. Zodra zij een pad hebben gevonden, volgt de rest.”
Bij Square Two gaan we op zoek naar dit ‘gekke mierenpad’. Dit pad kan systemen transformeren en toekomstbestendig maken. Samen met jou willen we de systemen om ons heen verkennen, begrijpen en positief beïnvloeden. Om beter te begrijpen in welke krachtenvelden we ons allemaal begeven en hoe we hier zelf invloed op kunnen uitoefenen zijn we Square Two gestart. Samen met jou hopen we de gekke mierenpaden aan te kunnen leggen naar de toekomstbestendige wereld.
Melodi en Lindsay
Follow
We influencen onszelf op dagelijkse basis met wat we kijken, lezen en om ons heen zien gebeuren. Van social media tot in het echte leven. Deze acties, groot en vaak ook klein, informeren en inspireren ons wat er verder mogelijk is en kunnen ons nieuwe ideeën of inzichten opleveren. In de follow van deze maand droppen we een oneliner van Adam Grant, organisatiepsycholoog.
“Nieuwe uitdagingen laten niet op zich wachten totdat wij de juiste kwalificaties hebben, maar door hetgeen wat wij kunnen bijdragen aan die uitdaging.”
Deze oneliner inspireert ons om met Square Two te starten zonder de goeroes van systeemverandering te zijn. Systemen samen met de problemen van deze tijd kunnen overweldigend en verlammend zijn. Wij geloven dat je in een fase waarin je soms meer niet weet dan wel, al kunt beginnen met een veranderende mindset toe te eigenen.
Read
Al dat gepraat over systeemverandering is soms ook een excuus om zelf niets te doen.” Rutger Bregman komt hier lekker scherp uit de hoek, en het is in lijn met een andere veelgehoorde kritische noot: dat we ook moeten blijven kijken naar het individu in systeemmodellen. In onderzoek naar manieren om meer te doen in plaats van te praten, kom je tegenwoordig steeds sneller uit bij de beweging van effectief altruïsme.
Met dit artikel duikt De Volkskrant iets verder in de wereld van effectief altruïsme en licht toe hoe logica de basis vormt van deze beweging en eindigt met een kritische noot. “Dat vind ik mooi aan effectieve altruïsten: dat ze hun idealen niet alleen met de mond belijden, maar ook met hun daden,” aldus Rutger Bregman. Uit de kritische hoek komt het geluid dat effectief altruïsme met hun donaties juist de problemen van huidige systemen in stand houden en niet veranderen.
Een voorbeeld van een perspectief (het effectief altruïsme) wat aan de ene kant werkt aan systeemverandering en aan de andere kant misschien huidige systemen in stand houdt. Dit kan vermoeiend zijn, want wat nu te geloven als voor beide kanten wat te zeggen is? Een tool als de ijsberg (zie TOOL) kan helpen om bijvoorbeeld dit vraagstuk beter te begrijpen en zo beter voor jezelf een reactie te formuleren.